BIJENPAGINA  over de JAREN 2001 EN 2002

  
     

 

eerst gevonden grottekening (1924) te Bicorp in O.Spanje (bij Valencia)

Imkeres rooft bijennest in rotsholte (plm.6000 vc)

 

foto uit Droege pg XVII

 

 

 

rotstekening uit de Metapo heuvels in Zimbabwe (Steentijd ).  De honingdief is bezig een bijennest uit te roken; knielend houdt hij de toorts op naar het nest, dat een enorme afmeting krijgt. Gezien de stroom bijen is zijn actie succesvol.     

 

 foto uit Barth pg. 38

 

Deze afbeelding,  uit de Drakensberg -bergen in Natal Zuid Afrika, is gecompliceerd. Drie bijennesten naast elkaar; een ingewikkeld laddersysteem leidt erheen; imkers zijn onderweg; de nesten laten alleen het ratenstelsel zien.

 

Honingjager beklimt een vertakte ladder om bij een bijennest te komen. Ook deze schildering komt uit Natal in Z.Afrika.  De datum ervan is niet bekend, maar het moet uit de steentijd zijn en de mensen waren nog jagers.                           

 

 Ook deze tekening werd door H.Page ter plekke gemaakt op basis van wat hij zag. (hopelijk komt er nog eens fotomateriaal).

 

 

 

microscoop doorsnee van een bloem van de kruisbes. boven is het vruchtbeginsel te zien met eitjes.  de stamper (behaard om de nectar te beschermen  aan de voet ervan) loopt tot net buiten de kroon; als de stempel ontvankelijk is voor het erop komend stuifmeel, zal de pollenbuis door de stamper gaan en de zaadcel in contact brengen met een eicel.  Na de bevruchting groeien de pitjes; de vrucht groeit uit en de kroon valt af.  de meeldraden zijn met de kroonverbonden.

 

 

Kees van Holland; Imkerij De Werkbij

altijd zonder kap en met sigaar

500 bijenvolken

foto uit Landleven nov./ dec 2001; pg 76

een pot Lindehoning; imkerij-etiket.
plakkertje op het deksel.
Bij op een composiet (margriet e.d.).  De randbloemen met de witte kroonblaadjes zijn meestal alleen vrouwelijk of ze zijn steriel. De eigenlijke bloemen staan in zeer grote getale op het bloemhoofd; het zijn buisbloemen; In de bloem wordt eerst het stuifmeel rijp; de nog onrijpe stamper groeit naar buiten en neemt het stuifmeel mee; de bij doet haar ronde en neemt het stuifmeel op haar haren en poten mee; als zij op haar volgende ronde terugkomt zijn de stempels rijp en nemen stuifmeel van de bij die dan meestal van een andere bloem komt.
De bloemen gaan in cirkels open van buiten naar binnen.
Tekening van een buisbloemetje:
links het mannelijke stadium; het stuifmeel rijpt in de bloem; bij het naar buiten groeien van de stamper neemt de stempel de rijpe pollen mee naar buiten.
rechts het vrouwelijke stadium; de stempel opent; het restant stuifmeel bevindt zich aan de onderzijde; als kruisbestuiving niet plaats vindt,krullen de stempeltakjes om en laten zich bestuiven door het eigen stuifmeel (zelfbestuiving).
40 miljoen jaren geleden heerste er langs de kusten van de Oostzee een tropisch klimaat; bliksemschichten spleten de talloze dennen en sparren langsuit open en vloeibare hars drupte neer, talloze insecten meesleurend; de hars versteende
tot barnsteen en de gevangen insecten bleven in tact.
Hier zit een bijgelijkend insect gevangen. Men noemde haar
Electrapis ( Grieks voor de Barnsteenbij): een verre voorouder van onze honingbij en hommel.

 

Amerikaans Vuilbroed wordt veroorzaakt door een sporenvormende bacterie die zich in het broed ontwikkelt. De spore is zeer hardnekkig en bestand tegen chemicaliŽn en hitte.
Kenmerkend is de bruine verkleuring van het broed; ingevallen celdeksels soms met openingen; de bruine glibberige massa laat zich als een draad naar buiten trekken en heeft een lijmachtige geur.
Wegens het enorme besmettingsgevaar heeft de imker een meldingsplicht en worden besmette volken geruimd.

 

Wanneer je in een broedkamer een honingraampje hangt, zullen de bijen de vrije ruimte eronder opvullen met darrenbroed; Varroa-mijten verkiezen dit broed  boven het werksterbroed.
Als de cellen gesloten zijn neem je het stuk raat weg; het broed wordt met mijt en al vernietigd of ter consumptie gegeven aan vogels of egels. Op deze wijze is de mijtendruk in een bijenvolk redelijk in de hand te houden, zonder toepassing van chemische middelen.  De harmonie in het volk zal door deze actie nauwelijks worden verstoord, aangezien dit darrenbroed toch min of meer kunstmatig is verkregen en de verhouding darren-werksters eerder zou verstoren als je het niet zou verwijderen. (discussie)
Het honingkamer-raam is gevuld met stuifmeel!
7 december is de naamdag van Sint Ambrosius; op die dag in het jaar 370 werd hij gedoopt ťn bisschop gewijd.
Als Romeins gezagsdrager had hij het bestuur over Milaan en omgeving en zowel heidenen als Christenen hadden groot ontzag voor hem. Toen er in de jonge Christengemeenschap een heftige strijd losbrandde over een leerstelling en men elkaar te vuur en te zwaard ging bestrijden, deed men een beroep op Ambrosius; deze nam het ambt van bisschop op zich, schonk zijn niet onaanzienlijke bezittingen aan de armen en kreeg als kerkvader een enorme invloed op de jonge gemeente.
Zijn relatie met bijen dankt hij aan zijn inspirerende welsprekendheid. Waren het in het denken van de oudheid niet de bijen die de goddelijke inspiratie van de goden naar de mensen brachten?
Ambrosius, patroon en beschermer van de imkers, wordt altijd als bisschop afgebeeld mťt een bijenkorf. hier aan de voet van een preekstoel te Ichtegem (BelgiŽ)
Wat te zeggen over deze prachtige quilt:
"De nijvere bij".  Echtgenote Els fabriceerde hem voor haar virus, de imker. Elegante vondsten om de bijen naar de bloemen te bewegen, terwijl de vlinders zorgeloos dartelen in de zon.
De bij is in vele kunstvormen voorwerp van ruime inspiratie geweest en heeft tot prachtige objecten geleid.
Els, complimenten en bedankt.
De Apis Mellifera Mellifera L  ofwel  "De Zwarte bij " (hier op een aquarel van M.Mizzaro)  kwam Europa binnen toen na de laatste ijstijd (dus vanaf 10.000 jr. voor Chr.) het benoorden de Alpen en PyreneeŽn weer bewoonbaar werd.
Gedurende de vele en vele eeuwen is zij dť bij gebleven die kon overleven in het barre klimaat van onze streken.
Door kruisingen met haar nichtjes (Ligustica en Carnica vooral) is deze bij in zuivere vorm niet meer voorhanden.
De teloorgang van de Zwarte Bij is in oorsprong te "danken" aan de beroemde bijenhouder en koninginneteler Dzierzon (rond 1850 in het huidige Polen werkzaam.) Hij maakte in de GLOTZ-Beute waarin de Zwarte Bij in zijn streken gehouden werd, losse raampjes die hij kon uitnemen (begin van het vervoer van bijen over grotere afstanden). Uit ItaliŽ importeerde hij als eerste de Italiaanse bij: Apis Mellifera Ligustica; die sindsdien snel over de wereld ging. De Gele Bij
Al spoedig kreeg de imkerij belangstelling voor een nog ander ras, dat het gebied ten oosten van de Ligustica bevolkte (CarinthiŽ e.o.); deze bij was zachtaardiger,
vermenigvuldigde zich sneller, was beter dan de Ligustica tegen de harde winter bestand: de Apis Mellifera Carnica. De Grijze Bij,  die langzaam de Ligustica verdrongen heeft als vervanger van de Zwarte.
Onze huidige "gewone bij" is een mengelmoes geworden van de drie voornoemde soorten.
Broeder Adam tenslotte combineerde in Buckfast Abbey eigenschappen van allerlei rassen van velerlei herkomst tot een nieuwe bij: De Buckfast-Bij. Ook deze bij heeft vele aanhangers gekregen en om strijd probeert men de zuivere vorm te bewaren (Adam stierf enige jaren geleden op zeer hoge leeftijd.)
De vrouwelijke bloem van de Walnoot heeft het typische uiterlijk van een windbestuiver; insecten worden niet gelokt: er is derhalve geen kroon; ook ontbreekt Nectar en geur. Het vruchtbeginsel heeft reeds de kenmerken van de latere schil rond de ene noot.  De stempel, die het stuifmeel moet opvangen, heeft een groot oppervlak. De gemiddelde kans dat de wind een stuifmeelkorreltje deponeert is een toevalstreffer van 1 : 1000;  een tweede korreltje 1 : 1000.000. Het vruchtbeginsel heeft dan ook maar ťťn eicel (of zaadloop); meer zou verspilling zijn. Zelfbestuiving komt nauwelijks voor, omdat zelden vrouwelijk bloemetje en mannelijk katje aan dezelfde boom gelijktijdig rijp zijn..
Het stuifmeel van een windbestuiver is droog en licht, zodat de korrels niet snel naar de bodem verdwijnen maar door de wind in wolken worden verspreid in de hoop ergens de stempels van het vrouwtje te treffen. Hier de rijpe meeldraden van gras; de twee helmknoppen zijn vergroeid tot een X-vormige structuur en hangen op de kruising aan een draadje; gevolg een enorme beweeglijkheid en bij een zuchtje wind worden wolken Pollen uitgeschud en meegevoerd.
  Uit Nectar ontstaat honing als melk uit gras; de suikers in de nectar zijn doorgaans samengesteld; bijen zetten ze om in enkelvoudige suikers, doe door het menselijk lichaam snel worden opgenomen; de toevoeging van mineralen, vitaminen, allerhande enzymen en inhibinestoffen (bacteriewerend-) maken van honing een product waarvan je met recht kunt zeggen: meer dan zoet alleen
MaÔskolven steken gedurende enkele dagen haar stempels naar buiten; boven in de planten zitten de mannelijke pluimen; wind en zwaarte brengen de pollen naar de stempels. Bijen snoepen van de pollen, maar spelen bij de bestuiving geen rol. Zo geschiedt ook het proces bij de Hazelaar: het rode pluimpje boven op het takje is het stempeltje; de katjes bevatten de pollen. Bij een wolk pollen wordt de
stempel getroffen en kan de vrucht gaan groeien.
De Vuilboom is een insectenbestuiver; het kleine witte bloempje heeft stamper en meeldraden; er zitten veel bijen op. De plant bloeit meerdere keren zoals duidelijk te zien is. Dit maakt hem tot een uitstekende drachtplant; vaak als haag gebruikt.
Bijenkorf in de hand van een engel zittend op de onderrand van de bak van een preekstoel. Hier bedoeld als symbool van de Heilige Ambrosius, die met grote welsprekendheid het Christelijk geloof verkondigde vanaf de kansel.
Ambrosius is de patroon van de imkers.

fragment van de preekstoel van de Theresia-kerk in
Marktredwitz          (foto bewerkt uit Droege)

Onze huidige honingbijensoorten stammen alle uit het tropische Zuid AziŽ; raattekening op de kaart.  De primitievere soorten als de dwergbij (apis florea) en de reuzenbij (apis dorsata) hadden als nest ťťn raat, hangend aan tak of rotsoverhang; dit alles sinds meer dan 25 miljoen jaar. Sinds een miljoen jaar zijn in hetzelfde gebied de holtebroedende bijen ontstaan. Een deel splitst zich af naar Europa en Afrika, paars op de kaart: onze apis mellifera; de rest blijft ter plekke of breidt zich uit naar het oosten (China.): de apis cerana. groen op de kaart.
apis florea; de oudste van de tropische bijen in Z.O.AziŽ; zij nestelen in de open lucht op een raat van een hand grootte. Deze soort is zeker 10 miljoen jaren oud. De bovenzijde van de raat is plat gevormd tot een dansvloer; zij dansen rechtstreeks in de richting van de drachtbron De raat van de apis dorsata is aanzienlijk groter; deze Sri- Lankaanse vrouw draagt een  raat van meer dan anderhalve meter. De raat is moeilijk bereikbaar; de bijen vallen massaal indringers aan. De apis florea verdedigt haar nest door het verdekt in de struiken op te stellen. Mieren worden geweerd door een laagje propolis waaraan zij blijven kleven.    De apis dorsata is relatief jonger dan de a.florea; zij leeft in Z.O.AziŽ sinds 5 miljoen jaar,eveneens ontwikkeld uit de bij die sinds 25 miljoen jaar inheems is; haar dans is ingewikkelder, nl. verticaal.
Hier de ondersoort apis dorsata laboriosa, waarvan een mooi beeld in de "honey Hunters of Nepal.
De geboorte van een bij! Voordat het zover is heeft onze werkster al een hele toestand achter de rug: de koningin legde een bevrucht eitje; na drie dagen kwam hieruit een larfje; na zes dagen verpopte zij zich en twaalf dagen daarna verwijdert zij het celdekseltje en kan naar buiten komen.
De werkster is nu drie weken oud (3 + 6 + 12)
een koningin kan het vlugger: 3+ 6 + 7  en de dar 3 + 6 + 15.
Ik heb jaren gewerkt met de Golz-Beute. broedruimte en honing-
ruimte achter elkaar, gescheiden door een moerrooster. De kast is zwaar en dus moeilijk verplaatsbaar. Hij heeft imkertechnisch vele voordelen. Probleem is de maat van het raampje: Golz (de imker die hem ontworpen heeft) levert Deutsch-hoch  of  Deutch-normal. Deutsch-hoch komt het dichtst bij ons broedkamerraam-formaat ( 90 graden draaien). Zelf heb ik de kast omgebouwd voor ons Combiraam (broedk.+honingk.formaat).
In het fascinerende boek  De Honingjagers van Nepal  wordt de levensbedreigende onderneming van het beroven van een
apis dorsata-nest beschreven. De bijen worden weggerookt van het enorme nest op haar ontoegankelijke plaats; de imker riskeert honderden steken van deze agressieve bijen; zwaar beladen met nest en honing moet hij vervolgens zien hoe hij weer van de zwiepende ladder komt.
Twee afbeeldingen van Els Kleijendorst tijdens haar bezoek aan Nepal; links: met een gloeiend ijzertje wordt een bijensteek schoongebrand; rechts: hoog tegen een rots een a.dorsatanest.
Apis Cerana: de holtenestelende bij van AziŽ ontwikkelde zich in de tropen sinds een miljoen jaren geleden; zij wordt ook de Indische honingbij genoemd en is de tegenhanger van onze apis mellifera die zich sinds 100.000 jaren afscheidde, naar Afrika en Europa trok en daar een eigen soort vormde.
De apis cerana is slanker en heeft vier viltringen! Sinds oeroude tijden wordt met deze bij geÔmkerd.
De darrencellen van de apis cerana zijn niet veel groter dan de werkstercellen; ook de dar zelf is niet veel groter dan zijn halfzusters.
Eigenaardig zijn de schoorsteentjes in de deksel van de cel; de verpopte larf staat erdoor in verbinding met de buitenwereld.
De Varroamijt die van oudsher voorkomt op deze bijensoort legt haar eitjes alleen in darrenbroed; dit verhindert de explosieve groei van de mijt, die in feite geen bedreiging vormt voor de apis cerana
Sinds in de vorige eeuw onze mellifera werd ingevoerd in het cerana gebied en de mijt kon overstappen, is er bij de mellifera's wel een grote bedreiging ontstaan.
De apis cerana is enorm zwermlustig; hier een Japanse prent uit 1870.
Evenals de andere tropische bijensoorten zwermt ook de apis cerana niet alleen uit om zich te vermeerderen. Vaak trekt het hele volk weg om elders te nestelen. Deze trekzwermen ontstaan bij grote droogte, gebrek aan dracht of bij gevaar.
Voor de imkerij is dit een groot probleem; hoe houdt ik mijn bijen thuis?
Voeg daaraan toe, dat de ceranavolken veel kleiner zijn dan de mellifera's en dus minder honingopbrengst hebben en men kan begrijpen, waarom imkers in het verre Oosten onze Mellifera ging invoeren met alle gevolgen vandien.
verspreidingsgebied van de apis cerana: 
groen omrand:    a.cerana indica
geel ingekleurd:   a.cerana cerana
zwart ingekleurd: a.cerana himalaya
rood ingekleurd:  a.cerana japonica
 
De euro-afrikaanse mellifera groep is rood omrand. Tussen beide gebieden is een niemandsland van 600 km.. Contacten ontstonden pas toen in de vorige eeuw mellifera volken werden ingevoerd naar het Indische gebied.
Imkerijen in het cerana gebied zijn even oud als die van de mellifera. In de wanden van huizen worden
wel ruimten vrijgehouden om een volk te huisvesten: vlieggat naar buiten; behandeling van binnen!
voor het fabriceren van kaarsen worden bamboesegmenten gebruikt; daarnaast een pollenval: handig!
Een apis cerana bij op een bloem.
 De vleugel is scherper dan die van de mellifera, heeft een radiaalader en een hoge cubitaalindex; de kleine vleugel haakt met minder haakjes aan de grote voorvleugel.
Een eigenaardigheid is, dat zij ventileren met de rug naar het vlieggat.
kijk op      http://www.i-net.at/oeib/rand/asien/cerana.htm
links: Nederl.IndiŽ; hoog in een boom een vangkast om een zwermend ceranavolk te vangen; foto Els Kleijendorst
midden: een Koornaar valt een ceranavolk aan; de bijen ballen haar in; brengen de temperatuur naar 45oC 
waardoor de Koornaar sterft.
rechts: honing wordt in cellen opgeslagen en  ingedampt; met een waslaagje worden de cellen gesloten, waarna de honing niet meer kan gisten of schimmelen.
links: een Klotzbeute uit Nepal; gereed om te reizen met het zwermlustige apis ceranavolk.
midden: de Varroa mijt brengt een ceranavolk geen schade; de ellende begon pas in de zestigerjaren van de 20 e eeuw, toen melliferavolken werden ingevoerd in het ceranagebied en de mijt overstapte.
rechts: E.R.Jacobson ontdekte op Java de mijt in 1904.
Bijenwasproducten zijn zelf te maken met raatplaatjes of mallen en zuivere bijenwas.
foto Droege, die Honigbiene XVIII
Zuivere Ligustica; de moer komt uit AustraliŽ. Wat is het warm hŤ? Voor het maken van bijenwaskaarsen zijn
talloze mallen in omloop; als je mooie was hebt, krijg je een zeer aantrekkelijk product.
De aquarium plant Vallisneria Spiralis heeft een vrouwelijk bloempje (rechts) dat aan een spiraaltje op het water drijft  en een kuiltje maakt. De mannelijke bloempjes drijven los als bootjes. In de buurt van het vrouwtje ploppen zij naar het vrouwtje en door de botsing schieten de pollen naar de stempel.
foto uit Meeuwse.
Deze Pijlstaartvlinder opereert 's nachts; geur en witte kleur van de bloem van deze nachtkoekoeksbloem lokken haar en vliegend voor de bloem ontrolt zij haar lange tong om de nectar weg te zuigen; pollen blijven aan de tong kleven en gaan mee naar de volgende bloem.
De Pijlstaartvlinder Groot-Avondrood bestuift hier de kamperfoelie. Deze Windepijlstaart komt uit Nrd.Afrika aanvliegen en bestuift vlak voor de deur van ons huisje in Z.Frankrijk deze Belle de Nuit.
 
 Yuccaplant in bloei         Yuccamot op yuccabloem         bloem zijdeplant . Lantana met Agraulis 
                                                                                                                            Vanillae vlinder.
Boek van Barth
en boek van Hensels
 
Luzernevlinder.

zweefvlieg

Deze hommelzweefvlieg lijkt op een hommel; zij houdt er haar vijanden mee van het lijf.

eigen kolibrie; 11/2 keer zo groot als de hommel.

Kolibries hebben het gewicht van een stuiver; de kleinste van de 200 soorten is 6 cm.; de grootste 20 cm. het zijn ware acrobaten, die vooruit, achteruit,ondersteboven kunnen vliegen; hangend voor de bloem maken zij 78 vleugelslagen per seconde, waarbij zij de helft van haar gewicht aan nectar per dag opnemen en aldus bestuiving tot stand brengen ; lange tong: dus diepe bloemkelk; vaak rood, omdat zij die kleur kunnen zien.  afb..uit R.Tyrrell, Hummingbirds.
eerste Zaterdag in februari: met Jan Piet naar MŁnster voor de Apisticustag.

eigen Klotzbeute

omgaan met
de Killerbee
is niet eenvoudig: enorm veel rook moet ze in het gareel houden.Toch wordt er goed mee geÔmkerd in BraziliŽ

De Killerbee is eigenlijk een in BraziliŽ ontsnapte bij uit Tanzania.

Varroawijfje legt haar eitjes in de larvencel
nakomelingen
zijn een paar wijfjes en een mannetje, die de wijfjes bevrucht voor zij de cel verlaten.

De Varroa is een mijt met acht poten; in de bijencel legt zij eitjes; de jongen voeden zich met de larve die erdoor beschadigd raakt; duizenden mijten kunnen de bijen zo beschadigen; dat zij de druk niet meer kunnen weerstaan en doorgaans door virussen en bacteriŽn omkomen.De imkerij richt zich op vermindering van het aantal mijten en verbetering van het immuunsysteem.
 

Mayja-embleem voor de angelloze bij

barnsteen met voorvader van
hommel, honingbij en angel-
loze bij.40 miljoen jr.voor Chr.
opening van een nest van de angelloze bij Trigona. Bij de indianen werd er goed mee geÔmkerd. De bij komt alleen in de tropen voor en was in Z.Amerika dť bestuiver voordat Kolumbus er onze westerse honingbij binnen bracht.
Zij bijten pijnlijker dan onze westerse bij steekt!